Wat is focus stacking – en waarom ik het gebruik

“Hoe krijg jij je macrofoto's zo haarscherp van voor tot achter?”

Dat is een vraag die ik vaak krijg. Het antwoord is simpel: focus stacking. In deze blog leg ik je uit wat stacking is, waarom ik het gebruik, en hoe ik het toepas in mijn workflow. Ook geef ik tips én suggesties voor foto's waarmee je zelf aan de slag kunt.

Wat is stacking eigenlijk?

Focus stacking (of kortweg: stacking) is een techniek waarbij je meerdere foto's maakt met een iets verschoven scherpstelpunt. Deze beelden worden later samengevoegd tot één foto die over het hele beeldvlak scherp is – van voorgrond tot achtergrond.

Je camera kan simpelweg niet alles tegelijk scherp krijgen als je op hele korte afstand fotografeert, zoals bij macro. Door te stacken omzeil je dat probleem.

Wanneer gebruik ik stacking?

Ik gebruik stacking vooral bij macro- en natuurfotografie, wanneer ik wil dat alle details – van voorste bloemblaadje tot achterste voelspriet – scherp zijn. Denk aan:

• Bloemen van dichtbij
• Insecten of vlinders
• Structuren zoals mos of paddestoelen

Maar ook bij stilstaande onderwerpen in de studio (denk aan portretjes van producten of zelfs ogen bij mensen) kan stacking uitkomst bieden.

💡 Tip: Zorg dat je onderwerp niet beweegt. Wind is de vijand van een goede stack.

Hoe maak je een goede stack?

Zelf werk ik het liefst met mijn Canon EOS R5 in combinatie met de RF 100mm of RF 35mm macro. Ik stel handmatig scherp of gebruik de focus bracketing-functie van de camera (indien beschikbaar). Handmatig heeft mijn voorkeur omdat je dan zelf kunt bepalen hoe groot de verschuiving van de scherpte is.

1. Statief gebruiken of stevige ondergrond

Een stevig statief of stevige ondergrond is cruciaal. Zelfs minimale trillingen kunnen je stack verpesten.

2. Handmatig scherpstellen

Ik verschuif het scherpstelpunt in kleine stapjes, beginnend bij het punt dat het dichtst bij me ligt. Dit kan handmatig of via een slider.

3. Meerdere foto’s maken

Afhankelijk van het onderwerp maak ik tussen de 5 en 30 beelden. Hoe kleiner de scherptediepte, hoe meer tussenstapjes je nodig hebt.

4. Gebruik de M-stand(Manual)

Wanneer je in Manual (M) fotografeert, blijven sluitertijd, diafragma en ISO constant bij elke opname in de reeks. Dit is cruciaal voor een succesvolle focus stack, want:

• Bij variërende instellingen (zoals in Av of Tv) verandert de belichting tussen de foto’s, wat leidt tot lichte flikkeringen of kleurverschillen bij het samenvoegen.
• Consistente instellingen zorgen ervoor dat de overgangen tussen de scherpstelvlakken naadloos verlopen.
• Je behoudt volledige controle over de belichting en scherptediepte — essentieel bij precisiewerk zoals macro stacking.

5. Samenvoegen in software

Gerelateerde blog Mijn liefde voor macrofotografie

Ik gebruik Adobe Bridge om mijn foto's te stacken. Dit doe je door te navigeren naar de map waar de foto's staan, vervolgens selecteer je alle foto's die samen een stack vormen en gaat via het menu: Gereedschappen → Photoshop → Betanden laden in Photoshop-lagen...

Alle foto's worden netjes in lagen geladen in Photoshop, selecteer nu al deze lagen en ga via het menu: Bewerken → Lagen automatisch uitlijnen...  Kies voor de optie "Automatisch". Als je veel lagen hebt die een stack vormen kan het enige tijd duren totdat deze bewerking klaar is.

Bij de volgende stap moet alles netjes in elkaar overvloeien. Dit doe je door via het menu: Bewerken → Lagen automatisch in elkaar overvloeien... Kies voor de optie "Afbeeldingen stapelen", vink ook Naadloze tinten en kleuren en Vullen met behoud van inhoud bij transparante gebieden aan.

Het eindresultaat, een foto waarvan het onderwerp van voor tot achter scherp is!

Wat zijn de valkuilen?

• Beweging – Als je onderwerp beweegt (door wind, bijvoorbeeld), kan dat leiden tot ghosting of wazige delen.
• Te grote stappen – Sla je stappen over, dan blijven er ‘onscherpe zones’ tussenin.
• Ruis – Meer foto's betekent ook iets meer ruis na blending. Je kunt dit oplossen met slimme nabewerking in Lightroom of Topaz DeNoise.

💡 Tip: Let op bij insecten: soms bewegen ze nét een vleugel of pootje. Wacht dan even of probeer het opnieuw.

Focus Stacking instellen op je Canon (bijv. EOS R5):

1. Zet je camera in de M-stand

Kies zelf diafragma, sluitertijd en ISO. Zorg voor een stabiel statief.

2. Open het menu → ga naar ‘Opname’ tabblad (rode camera-icoon)

• Zoek de optie: “Focus Bracketing”
• Zet "Focus Bracketing" op "Aan"

• Stel de volgende 3 instellingen in:

  • Aantal opnamen

    → Bijv. 30 tot 100 (afhankelijk van de diepte van je onderwerp)

  • Focus stapgrootte

    → Begin met 4 of 5 (lager = kleinere stappen = nauwkeuriger)

  • Beeldsamenvoeging (op sommige modellen)

    → Alleen beschikbaar op sommige modellen zoals de R7 — zet op Uit, als je in nabewerking gaat samenvoegen.

• Stel scherp op het dichtstbijzijnde punt van je onderwerp (bijv. met Live View en touchscreen)

• Druk de ontspanknop in De camera maakt automatisch de hele reeks met verschuivende scherpstelpunten.

Gerelateerde blog Kleur en Licht: spelen met sfeer

Tot slot: is stacking iets voor jou?

Stacking kost iets meer tijd, maar de beloning is groot. Je krijgt haarscherpe, gedetailleerde beelden die met één enkele foto simpelweg niet mogelijk zijn.

Of je nu een bloem, paddenstoel of insect fotografeert – stacking geeft je beelden een professionele uitstraling en technische scherpte die opvalt.

Mijn advies: probeer het eens uit! Begin met een stilstaand onderwerp binnen en speel met het aantal foto's en scherpstelpunten. Je zult verbaasd zijn over het resultaat.

Heb je vragen over stacking, mijn werkwijze of wil je weten hoe ik mijn beelden nabewerk? Laat gerust een reactie achter – ik help je graag verder!